Ketenaansprakelijkheid: waarom je externen moet instrueren en moet kunnen bewijzen dat je het deed

Als inlener of opdrachtgever ben je voor de Arbowet werkgever van iedereen die onder jouw gezag op je terrein werkt: uitzendkrachten, ingeleende zzp'ers en in de praktijk ook de mensen van je onderaannemers en de chauffeurs die bij je laden. Je moet ze voorlichten en instrueren, en als het misgaat moet jij aantonen dat je dat gedaan hebt. Niet de uitlener, niet de transporteur. Jij.

Dat is geen nieuwe regel. Wat wel nieuw is, is hoe hard hij wordt gehandhaafd en hoeveel er in 2026 en 2027 bijkomt. Daarom dit artikel.

De Arbowet rekent de inlener tot de werkgever van ingeleende krachten (art. 1 lid 2). Je moet de uitlener vóór de inzet je RI&E geven (art. 5 lid 5), je moet iedereen die voor je werkt doeltreffend voorlichten en instrueren over de risico's en de maatregelen (art. 8), en werkgevers die op één locatie werken moeten samenwerken bij het naleven van de wet (art. 19). Dat laatste is de grondslag voor onderaannemers en chauffeurs: ook als zij formeel een andere werkgever hebben, moet jij als opdrachtgever zorgen dat ze weten wat op jouw terrein geldt.

Civiel geldt hetzelfde. Artikel 7:658 lid 4 BW legt de zorgplicht van een werkgever ook bij wie geen arbeidsovereenkomst heeft met de persoon die bij hem werkt. Na een ongeval moet de werkgever aantonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. Een instructie die gegeven is maar niet geregistreerd, bestaat in die bewijslast niet.

De Arbeidsinspectie kan direct een boete opleggen, het werk stilleggen en een dwangsom opleggen. Ontbreekt je RI&E, dan is dat direct een boete tot € 4.500; een ontbrekend plan van aanpak tot € 3.000.

Bron: Rijksoverheid

De normbedragen voor overtredingen van de Arbowet lopen van € 340 tot € 13.500 per overtreding, en tot € 50.000 als je een ongeval niet meldt en onderzoek niet meer kan. Bij een ongeval met ziekenhuisopname of blijvend letsel gaat de boete maal drie tot maal vier, bij een dode maal vijf. Meerdere overtredingen worden opgeteld.

Bron: Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving, art. 1 lid 3 en 10 (2025)

Daar staat één ding tegenover dat je zelf in de hand hebt. Kun je aantonen dat je adequate instructie hebt gegeven, dan wordt de boete met 25 procent gematigd. Hetzelfde geldt voor aantoonbaar toezicht, een veilige werkwijze op basis van je RI&E en de randvoorwaarden, elk 25 procent. De bewijslast ligt bij de werkgever.

Bron: Idem, art. 1 lid 11 (2025)

Werkgevers zeggen zelf dat ze de reputatieschade van een boete meer vrezen dan de boete.

Bron: SEO voor SZW, via kabinetsreactie (2025)

Van de ernstige, meldingsplichtige ongevallen die de Arbeidsinspectie in 2024 onderzocht, was 18 procent van de slachtoffers een uitzendkracht, terwijl uitzendkrachten 4 procent van de werkenden zijn. In de industrie is het 24 procent tegen 8 procent.

Bron: Nederlandse Arbeidsinspectie, Monitor arbeidsongevallen 2024 (2025)

Arbeidsmigranten lopen 1,4 tot 5 keer zo veel kans op een arbeidsongeval als Nederlandse collega's in hetzelfde werk. De Onderzoeksraad noemt taalbarrières expliciet als oorzaak.

Bron: Onderzoeksraad voor Veiligheid (2025)

Ouder onderzoek op inspectiedata bij hoogrisicobedrijven schat dat bij 5 tot 10 procent van de zware ongevallen taalproblemen een rol spelen, en dat ongeveer de helft van de veiligheidsdocumenten onvoldoende leesbaar is.

Bron: TNO/TU Delft, Swuste en Jongen (2013); Lindhout (2010)

De verklaring is niet dat externen onvoorzichtiger zijn. Ze kennen de locatie niet, ze kennen de regels niet, en de instructie die ze krijgen is vaak een A4 in een taal die ze niet lezen. De Arbeidsinspectie noemt bij uitzendkrachten ook "onbekendheid met de regels" en "miscommunicatie tussen uitlener en inlener" als reden dat meer dan de helft van de meldingsplichtige ongevallen niet eens gemeld wordt.

Bron: Kamerstuk 36781 nr. 6 (2026)

Een specifieke Europese aanscherping voor 2026 is er niet. De aanscherping zit in nationale wetgeving, in Nederland en België.

Nederland: meld- en vergewisplicht (2026). De Wet invoering meld- en vergewisplicht is aangenomen door de Tweede Kamer (26 februari 2026) en de Eerste Kamer (17 maart 2026). Na een arbeidsongeval met een uitzendkracht zijn uitlener en inlener samen verantwoordelijk: de uitlener moet melden en mag pas weer mensen sturen als hij zich bij de inlener heeft vergewist dat het weer veilig is. Het Arbobesluit over het dossier dat daarbij hoort was in consultatie tot 25 augustus 2026.

Bron: Eerste Kamer, wetsvoorstel 36781 (2026)

Nederland: overleg over arbobeleid (2026). Per 28 januari 2026 geldt een actieve overlegplicht en per 1 juli 2026 kan de Arbeidsinspectie boeten als werknemers onvoldoende bij het arbobeleid worden betrokken.

Bron: MKB Servicedesk (2026). Invullen: Staatsbladverwijzing

Nederland: toelatingsstelsel uitzendbureaus (1 januari 2027). Met de Wtta mag je alleen nog werken met toegelaten uitleners. Doe je dat niet, dan krijg jij als inlener een boete tot € 11.250 per overtreding. De verantwoordelijkheid voor wie er op je terrein staat, verschuift daarmee verder naar jou.

Bron: Kamerbrief SZW inwerkingtreding Wtta (2025); boetebedrag Kamerstuk 1167271

België: zwaardere sancties (2026). De Welzijnswet van 4 augustus 1996 (art. 9) en de Codex (boek I, titel 2) verplichten de opdrachtgever al om aannemers en uitzendkrachten te informeren, te onthalen en toe te zien op naleving. Overtredingen vallen onder niveau 3 en 4 van het Sociaal Strafwetboek: niveau 4 betekent 6 maanden tot 3 jaar en/of € 4.800 tot € 48.000 per werknemer (inclusief opdeciemen, bedragen vóór de verhoging van november 2025). Sinds 1 februari 2026 geldt bij een verzwarende factor minimaal de helft van het maximum, en de verjaringstermijn voor administratieve boetes gaat naar tien jaar.

Bron: FOD WASO (2026)

Tegelijk zegt 40 procent van de bedrijven in de EU dat de complexiteit van de regels het grootste obstakel is bij arbobeleid; in België 58 procent. Gebrek aan tijd of personeel is voor 42 procent van de Nederlandse en 56 procent van de Belgische bedrijven een obstakel.

Bron: EU-OSHA, ESENER 2024 (2025)

Vier dingen volgen uit het bovenstaande.

Hoe LesLinq dat invult staat op /platform. In twintig minuten laten we het zien aan de hand van je eigen locaties: /demo.